Nederlandse Vereniging voor Medische Geschiedenis

Nieuws van de Stichting Historisch Verpleegkundig Bezit Mei 2019

29 april 2019, door Ida van Deth, collectiebeheerder SHVB
1
/
3

    

SHVB is het jaar goed begonnen met de nodige activiteiten:

 

Op 19 januari waren Cécile aan de Stegge en Jolieke Schroot aanwezig  in de Reehorst te Ede, waar zij tijdens een congres van anaesthesie-verpleegkundigen een stand met informatie en PR materialen bemanden. Dit leverde veel waardering op en er werden contacten gelegd.

 

Op 23 maart gebeurde hetzelfde  tijdens een congres van recovery verpleegkundigen. Deze keer werd de stand bemand door Christel Laval en Jolieke Schroot. 

 

Op 22 maart had in het Trefpunt  een studiedag plaats met als titel: ‘De verpleegkunde student; DE schakel tussen opleiding en praktijk?  Heden, verleden en toekomst van verpleegopleidingen in Nederland’.  

Het aantal aanwezigen had weliswaar wat groter mogen zijn, maar het was een interessante, geanimeerde bijeenkomst en de gedachtenwisseling getuigde van sterke betrokkenheid.                                                                                     

 

Bestuurssamenstelling:    

 

De eerder aangekondigde bestuurswisseling is inmiddels een feit:                                                                                                                                                                           

Prof. Dr. Petrie Roodbol, voorzitter, tot 30 oktober 2018 hoogleraar verplegingswetenschap in Groningen en lector op de Hanzehogeschool aldaar

Dr. Cecile aan de Stegge, secretaris, psychiatrisch verpleegkundige en historicus, gepromoveerd op de geschiedenis van de psychiatrische verpleegkunde

Mr Henk Treure, fiscaal jurist, penningmeester 

Dr. Liesbeth Hesselink, gepromoveerd historica, lid

Drs. Frank Bergevoet MA, kunsthistoricus, museumadviseur en adviseur roerend erfgoed Rijksdienst Cultureel Erfgoed, lid

De heer Bergevoet heeft mijn plaats ingenomen; ik blijf als collectiebeheerder actief

 

Tot slot: naar aanleiding van een welkome schenking -zie tekst onderaan- vestig ik de aandacht op twee Nederlandse pioniers in de ziekenverpleging:

 

Jonkvrouwe Jeltje de Bosch Kemper (1836-1916) en Johanna Paulina (Anna) Reynvaan (1844-1920) die in 1880 het diploma ziekenverpleging behaalde.

De twee waren bevriend en hebben samen  de nodige initiatieven genomen en ontwikkelingen tot stand gebracht.

 

Jonkvrouwe Jeltje de Bosch Kemper – zelf geen verpleegster- heeft zich haar hele leven ingezet voor vrouwenbelangen; zij kan zonder meer als een feministe avant-la-lettre worden beschouwd. Haar grote streven was: het bereiken van werkverruiming voor de onvermogende beschaafde vrouw.

Vanaf 1878 zette zij zich in voor een opleiding voor verpleegsters. De Vereeniging voor Ziekenverpleging werd opgericht  en deze vereniging ging cursussen verzorgen die mede door Kemper werden gegeven. Vanaf 1890 riepen De Bosch Kemper en Reynvaan het Maandblad voor Ziekenverpleging in het leven. 1892 zat De Bosch Kemper het Congres voor Ziekenverpleging voor dat de aanzet werd tot oprichting van de Nederlandse Bond voor Ziekenverpleging, wederom samen met Reynvaan. Ook op haar initiatief kwam in 1891 de Amsterdamse Huishoudschool tot stand; deze was bedoeld voor aanstaande huisvrouwen maar ook voor de opleiding van hen die later professioneel in de huishouding of het huishoudonderwijs een plaats zouden vinden. In 1907 werd zij lid van de bond voor vrouwenkiesrecht ( het vrouwenkiesrecht werd uiteindelijk in 1919 verkregen; zij heeft dat zelf niet meer mogen meemaken).

 

Anna Reynvaan was verpleegster en werd adjunct-directrice in het Buitengasthuis, later het Wilhelmina Gasthuis in Amsterdam, de voorloper van het huidige Academisch Medisch Centrum (AMC). 

Ze behoorde tot de eerste lichting van de nieuwe opleiding tot lekenverpleegster, en ze was de zevende persoon die het Witte Kruis diploma behaalde (in 1880). Reynvaan heeft een essentiële bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van de verpleegkunde als vak en als beroep, een vrouwenberoep welteverstaan. Van de verpleegstersopleiding die ze in Amsterdam opzette, nam ze zelf het praktisch gedeelte voor haar rekening. Verder is ze ook een stuwende kracht geweest achter de oprichting van de eerste beroepsorganisatie van verpleegkundigen in Nederland en het eerste verpleegkundig tijdschrift, het Maandblad voor de Ziekenverpleging, dat nog altijd bestaat onder de naam TVZ. Dit deed zij samen met Jeltje de Bosch Kemper; zie boven. Dankzij Reynvaan en anderen ontwikkelde de verpleging zich tot een volwaardig vak waarmee een inkomen te verdienen was. In Amsterdam wordt sinds 1999 jaarlijks de Anna Reynvaan Lezing gehouden  -dit jaar op 16 mei – uitgesproken door een belangrijke internationale verpleegkundige.

Dit jaar is het 175 jaar geleden  dat Anna Reynvaan werd geboren; volgend jaar is het 100 jaar gelden dat zij is gestorven. Iets om bij stil te staan…….

 

Onlangs heeft SHVB een bijzondere speld mogen ontvangen: de Jeltje de Bosch Kemper médaille. 

Deze médaille is een eerbetoon aan de Bosch Kemper. De onderscheiding wordt toegekend aan personen die zich uitzonderlijk verdienstelijk hebben gemaakt bij een beroepsorganisatie als lid of als bestuurslid.

 

Ik wens u allen een mooie zomer,

Ida van Deth, collectiebeheerder SHVB

 

 

 

SHVB

Bezoekadres: Foksdiep 2, 8321 MK Urk, Telefoon: 06-57395653, Postadres: Zuster Spinhovenlaan 11, 3981 CR Bunnik, Email: [email protected], Website: www.verpleegkundigerfgoed.nl, BIC: INGBNL2A, IBAN: NL54INGB0005252180, KvK Leiden: 41167202. 

1
/
3
Jeltje de Bosch Kemper medaille
Anna Reynvaan
Congres de Reehorst 23 maart 2019