Nederlandse Vereniging voor Medische Geschiedenis

Handen wassen, handschoenen en mondkapjes op de OK. Eens omstreden, nu routine

17 juni 2021, door webredactie NVMG
1
/
1

Voor het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (NTvG) schreven NVMG-lid Thomas M. van Gulik en Victor de Ridder een artikel Handen wassen, handschoenen en mondkapjes op de OK. Eens omstreden, nu routine.

 

Hieronder vindt vindt u een samenvatting van het artikel. Het artikel in zijn geheel kunt u lezen op de website van het NTvG. Iedereen, ook niet-abonnees, kan tegenwoordig 3 artikelen gratis lezen, na registratie op de website.

 

 

Samenvatting

 

Handen wassen vóór en het dragen van handschoenen en mondkapjes tijdens operaties werden in de tweede helft van de 19e eeuw ingevoerd in het kader van antisepsis en asepsis. Het doel van deze maatregelen was om besmetting van de wond te voorkomen.

 

Bij invoering waren deze maatregelen echter omstreden. De noodzaak van handen wassen werd aanvankelijk genegeerd. De eerste rubberen handschoenen werden door veel chirurgen gemeden, omdat deze het ‘weefselgevoel’ in de vingers belemmerden. Over het nut van het dragen van mondkapjes bestonden twijfels, omdat bij normaal ademen geen druppeltjes zouden worden gevormd die de wond konden besmetten. Tot halverwege de 20e eeuw waren er dan ook chirurgen die bij een operatie geen mondkapje of handschoenen droegen.

Hoewel vandaag de dag het dragen van mondkapjes bij een operatie routine is, is er nog steeds geen wetenschappelijk bewijs dat deze maatregel effectief is in het voorkómen van postoperatieve wondinfecties.

 

 

Het gehele artikel:

https://www.ntvg.nl/artikelen/handen-wassen-handschoenen-en-mondkapjes-op-de-ok

1
/
1
Figuur 1 Ernst von Bergmann (1836-1907) voert een operatie uit in de operatiezaal annex collegezaal van de universiteitskliniek in Berlijn. Het operatieteam draagt geen mondkapje en geen handschoenen. Schilderij van Franz Skarbina uit 1906 (Wellcome Collection).